Wybór między określeniami osoba niepełnosprawna a osoba z niepełnosprawnością ma znaczenie zarówno językowe, jak i społeczne. Preferowane jest użycie drugiego terminu, który lepiej podkreśla człowieczeństwo oraz indywidualność[1]. Zasada Person First promuje język, który sprzyja inkluzyjności, co pomaga w walce ze stygmatyzacją[1]. Słowa odgrywają kluczową rolę w kształtowaniu społecznej rzeczywistości[1]. Wpływają na nasze postrzeganie osób z niepełnosprawnościami, wspierając ich integrację i akceptację w społeczeństwie.
Osoba niepełnosprawna czy osoba z niepełnosprawnością – różnice i znaczenie
Różnica między określeniami osoba niepełnosprawna a osoba z niepełnosprawnością odgrywa istotną rolę w języku oraz w postrzeganiu ludzi z niepełnosprawnościami. Określenie osoba niepełnosprawna bywa uznawane za bardziej stygmatyzujące, ponieważ przymiotnik niepełnosprawny może sugerować, że ta cecha definiuje człowieka[2]. Może to sprawiać wrażenie, że niepełnosprawność jest najważniejszym elementem jej tożsamości.
Natomiast zwrot osoba z niepełnosprawnością jest częściej preferowany, gdyż kładzie nacisk na człowieczeństwo i indywidualność, oddzielając te aspekty od stanu zdrowia. W tym wyrażeniu rzeczownik niepełnosprawność jest oddzielony od osoby, co łagodzi wrażenie, że definiuje ona całkowicie jej tożsamość. Taki sposób wyrażania się odzwierciedla społeczny model niepełnosprawności, który koncentruje się na barierach społecznych zamiast na ograniczeniach jednostki.
Dodatkowo, zmiana w używanej terminologii jest zgodna z Konwencją ONZ o prawach osób z niepełnosprawnościami, która promuje prawo do godności i równego traktowania. W kontekście prawnym i społecznym, przyjęcie zwrotu osoba z niepełnosprawnością wspiera inkluzywność i szacunek.
Argumentacja za preferencją osoby z niepełnosprawnością
Argumentowanie za preferowaniem określenia osoba z niepełnosprawnością wynika z potrzeby unikania stygmatyzacji oraz promowania języka, który włącza. To sformułowanie uwypukla człowieczeństwo i indywidualność, oddzielając tożsamość od kwestii zdrowotnych. Kluczowe jest, aby osoby z niepełnosprawnościami miały prawo wyboru terminologii, która najlepiej odzwierciedla ich tożsamość i szanuje ich doświadczenia[4]. Używanie tego wyrażenia wspiera społeczne zmiany i budowanie empatii, eliminując negatywne wartościowanie i stereotypy. Stygmatyzacja jest problemem, którego należy unikać, ponieważ wpływa na pozytywne postrzeganie tych osób.
Styl Person First i jego wpływ na terminologię
Styl określany jako Person First znacząco zmienia nasze podejście do mówienia o osobach z niepełnosprawnościami. Zasada ta polega na unikaniu określeń, które mogą być odbierane jako stygmatyzujące, takich jak osoba niepełnosprawna. Preferowane są neutralne sformułowania, na przykład osoba z niepełnosprawnością. Taki sposób wyrażania się podkreśla indywidualność oraz człowieczeństwo, nie redukując człowieka do jego ograniczeń.
Wybór odpowiednich słów ma ogromne znaczenie w kształtowaniu społecznej percepcji i wspiera tworzenie bardziej inkluzywnego społeczeństwa. Styl Person First odzwierciedla model społeczny niepełnosprawności, skupiający się na likwidacji barier społecznych[5].
Ta ewolucja języka sprzyja inkluzywności oraz szacunkowi, eliminując niejednoznaczności i negatywne konotacje.
Rola języka w postrzeganiu osób z niepełnosprawnością
Język odgrywa kluczową rolę w tym, jak postrzegamy osoby z niepełnosprawnościami, wpływając na ich akceptację społeczną i szanse na integrację. Ewolucja języka odzwierciedla zmiany społeczne i może przyczynić się do budowy bardziej otwartego środowiska. Wybór słów, którymi opisujemy te osoby, może albo utrwalać, albo łamać stereotypy[6]. Przykładowo, użycie zwrotu osoba z niepełnosprawnością zamiast osoba niepełnosprawna przenosi akcent z ograniczeń na indywidualność.
Zmiana sposobu mówienia może ograniczyć dyskryminację i stygmatyzację. Słowa nacechowane negatywnie często zawierają wartościujące sądy, tworząc bariery mentalne, które utrudniają pełne uczestnictwo w życiu społecznym. Język inkluzywny promuje empatię i szacunek, usuwając niekorzystne skojarzenia.
Dodatkowo, polityka społeczna i działania organizacji non-profit podkreślają znaczenie języka w promowaniu równości i zaangażowania społecznego. Nowe pokolenia, bardziej świadome potrzeby zmiany nastawienia, aktywnie wpływają na rozwój języka, kształtując bardziej inkluzywne normy.
Każdy z nas, używając języka, ma wpływ na kształtowanie rzeczywistości społecznej, a nasze wybory mogą zmieniać postawy i wartości, prowadząc do bardziej otwartego społeczeństwa.
Jak język konstruuje rzeczywistość społeczną
Język pełni kluczową rolę w kształtowaniu rzeczywistości społecznej, szczególnie w kontekście osób z niepełnosprawnościami. Sposób, w jaki o nich mówimy, wpływa zarówno na ich odbiór w społeczeństwie, jak i na ich własne poczucie tożsamości. Nasze podejście do języka ukazuje postawy społeczne i może prowadzić do zmian.
Na przykład zwroty typu „osoba z niepełnosprawnością” koncentrują się na człowieku, a nie na jego ograniczeniach, co wspiera tworzenie bardziej integracyjnego społeczeństwa. Tego rodzaju język eksponuje indywidualność i szanuje godność, unikając negatywnego wartościowania. Dzięki temu język staje się narzędziem w walce z dyskryminacją.
Ewolucja języka odzwierciedla dążenie społeczeństwa i polityki do większej inkluzywności[7]. Język inkluzywny sprzyja rozwijaniu empatii i wzajemnego szacunku, co jest nieodzowne w kontekście politycznym i społecznym. Osoby posługujące się takim językiem mogą zmieniać sposób postrzegania osób z niepełnosprawnościami. Wybór słów, które eliminują stygmatyzację, przyczynia się do budowania bardziej otwartego społeczeństwa.
Źródła:
- [1] https://tlumaczemigowi.pl/osoba-niepelnosprawna-czy-osoba-z-niepelnosprawnoscia-co-wybrac
- [2] https://sprawni-niepelnosprawni.pl/osoba-niepelnosprawna-czy-osoba-z-niepelnosprawnoscia-jak-mowic/
- [3] https://www.medonet.pl/zdrowie/wiadomosci,osoba-niepelnosprawna-czy-z-niepelnosprawnoscia–jezykoznawca-tlumaczy,artykul,65035414.html
- [4] https://kn.pfron.org.pl/download/5/477/01-DariuszGalasinski.pdf
- [5] https://zdrowie.pap.pl/byc-zdrowym/niepelnosprawny-czy-osoba-z-niepelnosprawnoscia
- [6] https://jezyk-polski.pl/index.php/jp/article/download/1025/939
- [7] https://www.gov.pl/attachment/a7a16a78-4da7-4e5f-b43a-501d0b624976
